Geri dönüşüm, hurda vasfı kazanmış yarı ürün ve ürünlerin doğaya atılmayıp çevrime (ve kullanıma) alınmasını tarif eden genel ifadedir. Hurda alüminyumu yeniden değerlendirme (recycling), geri kazanma (recovery) ve yeniden ergitme (remelting) eylemleri günümüzde çok önemli hale gelmiştir. Yeni hurda yarı ürün ve son ürünün imalat sapması iken eski hurda tüketicilerin attıkları ömürlerini doldurmuş son ürünleri kapsar. Yeni hurdanın çevrime sokulması genellikle geri kazanım olarak anılırken, eski hurdanın toplanması ve sisteme dâhil edilmesi yeniden değerlendirme olarak nitelenir. Birincil üretim doğal ham maddeden gelen ürünleri kapsarken, ikincil üretim hurdanın geri dönüştürülmüşü, kısaca “yeni-eski-yeni” çevrimidir. Ülkemizde artık, “kullan-at” kültürü yerine “tekrar-kullan” veya “atığını ilet” kültürü çarpıcı şekilde öne çıkartılmalıdır.
Alüminyumda cari açığımız rahatsız edici boyutta (1 milyar ABD Doları/2014) olup, Türkiye ihtiyacı olan alüminyum ham maddeyi (külçe gibi) büyük oranda ithal etmektedir. Kişi başı yıllık alüminyum tüketimimiz 12 kg (AB ortalamasının üçte biri kadar) olup ülkemiz talep büyümesi şaşırtıcıdır. İhtiyacımız olan birincil (Boksit cevherinden) ve kimi ikincil (hurdadan) alüminyumu veya her iki bileşeni yurt dışından temin etmekteyiz. İç üretim büyük ölçüde ikincil kaynaklı olup hem miktar hem de kalite olarak yetersizdir.
Türkiye hurdadan ikincil alüminyum üretimini 2 sebepten dolayı önemsemelidir. Bunlar; i) Cevher kısıtımız vardır, kısaca birincilin girdisi olan Boksit rezervimiz düşüktür ve ii) Türkiye enerji yoksunudur, % 75 tüketim oranı ile ithalata bağlıdır ve doğal olarak enerji obur birincil alüminyum üretiminden uzaklaşmak zorundadır. Bu nedenle kullanım dışı olmuş alüminyum ürünler doğaya kirletici olarak (hurda) atılmamalı ve yeniden değerlendirilmelidir. Enerji girdisi ve sera gazı çıktısı yönüyle çok uygun ve ekonomik olan ikincil alüminyum üretimi kalite değeri arttırılarak teşvik edilmelidir.
Önce alüminyum atık değerlendirme için başlatılacak bilinçlendirme eylemi, plastiklere, kâğıda ve diğer metallere de yayılmalıdır. Alüminyum atık içecek kutuları gibi diğer atık metal eşyaları ve tüm katı atıkları toplama ve değerlendirme eylemi enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacak ve 2015 Paris İklim Konferansı emisyon düşürme hedefimize de yardım edecektir.
- 13 Ağustos 2021
